Doğal Afetler ve Önleme Yöntemleri Konusu

Doğal afet, insanlarla ilgili olmayan ve aniden oluşan doğal yer ve hava hareketleridir. Afetin şiddetine göre üretim, alt yapı, ulaşım, haberleşme gibi alanlarda işleyiş kısmen ya da tamamen bozulabilir.



Deprem
Deprem, doğal güçlerin neden olduğu yer kabuğunun titreşim ve sarsıntılarına deprem denir. Yer kabuğundan gelen sarsıntı, binaları yıkar. Büyük miktarda can ve mal kaybına neden olabilir. (Deprem hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız)

Erozyon
Erozyon; toprağın, suyun veya rüzgârın etkisi ile aşınıp taşınmasıdır. Toprağın doğal bitki örtüsünden yoksun olduğu hâllerde; şiddetli yağışlar, kuvvetli rüzgârlar, arazi eğiminin fazla olması, toprak örtüsünün zayıf olması erozyona neden olur.


Sel Baskınları
Şiddetli yağışlar, birden eriyen karların oluşturduğu seller yatağından taşarak su baskınlarına sebep olur. Sel, çevreye büyük zarar verir.

Toprak Kayması (Heyelân)
Yamaçlarda toprak ve taş tabakalarının birdenbire kayarak yer değiştirmesine heyelan (toprak kayması) denir. Heyelan (toprak kayması) sonucunda birçok canlının yaşamını yitirdiğini biliyoruz. Ülkemizde yer yer toprak kaymaları görülür. Özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi'nde bu doğal felaketlere rastlamak mümkündür. Bunun en önemli sebepleri ise; bölgenin çok yağış alması; eğimin çok olması, toprağın kaymaya elverişli olmasıdır. Tortum (Erzurum) ve Sera (Trabzon) gölleri heyelan sonucu, toprağın akarsuların ağzını kapaması ile oluşmuşlardır.


Çığ
Dağın tepesinden kopup yuvarlandıkça büyüyen kar kitlelerine çığ denir. Çığ, can ve mal kayıplarına sebep olur. Özellikle kış mevsiminde yağan karların ilkbaharda yumuşamasıyla çoğalan çığ olaylarında, kar kütleleri altında kalan insanlarımız zor durumlar yaşar.


Yangınlar
Yangınların en önemli nedeni dikkatsizliktir. Bu dikkatsizlik sonucunda her yıl binlerce hektar orman alanı yok olmakta, can ve mal kayıpları olmaktadır. Yangın insan kaynaklı olabileceği gibi, doğal yollarla da meydana gelebilir. İnsan dışındaki nedenlerle çıkan yangınlar, doğal afettir.



Önleme Yöntemleri
Depremi önleme yöntemleri basittir. Deprem kuşağında bulunan yerlere az katlı binalar yapılmalı, sağlam malzemeler kullanılmalı ve halkı eğitmek gerekir. Sağlam zeminli alanlara evler yapılmalı ve insanlar depremle yaşama konusunda bilinçlendirilmelidir.


Erozyon konusunda alınabilecek önlemlerin başında ağaç dikmek gelir. Çünkü ağaçlar, kökleriyle toprağı tutarlar ve bu da toorağın taşınmasını önler. Bu konuda ülkemizdeki çalışmalar TEMA vakfı öncülüğünde yürütülür. (TEMA Vakfı hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız)


Sel baskınları da ağaç dikerek önlenebilir. Dikilen ağaçlar, topraktaki suları emdiğinden, toprak daha fazla su emer ve bu da toprağın üstündeki etrafa zarar veren su miktarını azaltır. Yine nehirlerin önüne baraj kurulabilir ve dere ıslah çalışmaları yapılabilir.


Heyelan, aşırı yağıştan dolayı olduğu için ağaç dikme yoluyla engellenebilir. Fakat kesin bir çözüm yolu yoktur. Gevşek olan arazilere ev yapılmayarak, heyelân olduğundaki kayıplar azaltılabilir.


Çığ, yamaçların kazıklarla donatılmasıyla engellenebilir. Düşen kar yığınları kazıklara çarpınca durur ve çığ büyümeden önlenir. Ya da daha basit olan ağaçlandırma yoluyla engellenebilir.


Yangınlar; dikkat ile önlenebilir. Pikniklerde yaktığımız ateşleri kesin olarak söndürüp ayrılarak, cam kırıklarını yerlere atmayarak ve en ufak dumanı yetkililere bildirerek yeterince önlem alınabilir.
Ülkemizde; deprem, yangın, çığ, heyelan, sel ve erozyon yoğun miktarda yaşanır. Bu yüzden halk bu konularda bilinçlendirilmeli ve eğitilmelidir.